۱ آبان, ۱۳۹۷

فوبیا یا اختلال ترس چیست و آیا درمانی دارد؟

  • 1 سال قبل
  • 0

فوبیا

 

فوبیا

فوبیا یا اختلال ترس چیست و آیا درمانی دارد؟
 فوبیا یا اختلال ترس در واقع ترسی اغراق آمیز، شدید  و غیر عقلانی است. هنگامی که فرد با منبع ترس خود مواجه می شود، ممکن است حس عمیقی از نگرانی و اضطراب را در خود تجربه نماید. ترس می تواند نسبت به یک مکان خاص، وضعیت یا شیء ایجاد گردد. بر خلاف اختلالات اضطرابی، فوبیا معمولا به چیزی خاص متصل می شود. اغلب این افراد متوجه می شوند که ترس آنها غیر منطقی و غیر عقلانی است، اما نمی توانند در مورد آن کاری انجام دهند. چنین ترس هایی می تواند در رابطه با کار، مدرسه و روابط شخصی و… باشد.

تفاوت ترس و فوبیا
هنگامی که انسان از یک موقعیت یا موضوع خطرناکی دچار ترس که یک واکنش طبیعی است می شود؛ سیستم عصبی سمپاتیک با ترشح هورمون آدرنالین باعث جمع شدن آدرنالین در خون، و افزایش ضربان قلب و بالا رفتن جریان خون و قند خون شده و در نهایت فرد انرژی بیشتری در بدن خود احساس می کند و آماده ی عکس العمل شده که در نتیجه واکنش مبارزه یا فرار را در انسان فعال می شود.
در فوبیا آن میزان ترسی که فرد در خود احساس می کند متناسب با آنچه از آن می ترسد نیست و این نه تنها مفید و نجات بخش نیست بلکه باعث محدود شدن فعالیت های فرد می شود. این میزان ترس با قرار گرفتن در یک خطر واقعی برابر است و فرد در آن دچار حمله ی وحشت زدگی می شود.
علل ابتلای فرد به فوبیا
عوامل ژنتیکی و محیطی می توانند موجب ترس و اضطراب در فرد شود.همچنین حوادث ناگوار، مانند غرق شدن، می توانند موجب ترس و وحشت شوند. قرار گرفتن در معرض فضاهای محدود، ارتفاع زیاد، و نیش حشرات یا حیوانات می توانند منبع هراس را برای فرد ایجاد نمایند. سوء مصرف مواد مخدر و افسردگی نیز به این عارضه ارتباط می یابد. فوبیاها نشانه های مختلفی از بیماری های شدید روانی مانند اسکیزوفرنی می باشند.

انواع فوبیا
سه دسته عمده فوبیا را اینگونه می توان نام برد:۱٫ فوبیای خاص ۲٫ فوبیای اجتماعی ۳٫ فوبیا از مکان های باز

۱٫ فوبیای خاص: در سنین کودکی و نوجوانی بسیار شایع است و ۵۰ در صد آن در طی ۵ سال از بین می روند. این نوع از فوبیا دارای ۵ دسته است: ۱٫ ترس از حیوانات ۲٫ ترس از عوامل طبیعی مانند آب، توفان، تاریکی، زلزله و …. ۳٫ ترس از زخم و خون ۴٫ ترس موقعیتی مانند: ترس از دندانپزشکی، آسانسور، تونل، پل، مرگ، بیماری و… ۵٫ ترس های دیگری مانند ترس از افتادن از بلندی، ترس از صدای بلند و….

۲٫ فوبیای اجتماعی: در فوبیای اجتماعی فرد از حضور در جمع و صحبت کردن می ترسد، این گونه ترس شدید و فلج کننده از موقعیت های اجتماعی آسیب های فراوانی به فرد وارد می کند.
۳٫ فوبیا از مکان های باز: ترس از مکان های باز و عمومی در برخی از افراد باعث حمله ی وحشت زدگی می شود. فرد در مکان های پر ازدحام مانند مراکز خرید و سینما و… وحشت می کند زیرا فکر می کند فرار از این مکان ها مشکل است. این دسته از افراد حتی از سوار شدن به هواپیما و قطار دوری می کنند و تنها در خانه احساس امنیت می کنند.
انواع دیگر فوبیا

آگورافوبیا: ترس از اماکن عمومی

گورا در یونان باستان به محلی همچون بازار و یا مکانی برای قرار ملاقات اطلاق می شد. فردی که مبتلا به این شکل از فوبیاست، از گیر افتادن در یک مکان عمومی همچون، پل و یا صف بانک می ترسد. در واقع ترس اصلی ناشی از آن می شود که فرد با خودش فکر می کند که نتواند از محل مورد نظر فرار کند. آگورافوبیا یافت شده در زنان ۲ برابر مردان است و در صورتی که این ترس درمان نشود، فرد را به صورت کامل خانه نشین خواهد کرد. اما در بررسی ها و درمان های انجام شده، ۹ نفر از ۱۰ نفری که درمان را دنبال کرده اند به راحتی بر این ترس غلبه کرده اند.

کلاستروفوبیا: ترس از فضاهای تنگ
فرد مبتلا به کلاستروفوبیا، از ماندن در فضاهای تنگ و محصور به شدت ترس دارد. فرد مبتلا به این نوع فوبیا نمی تواند بدون اضطراب سوار آسانسور شود و یا از یک تونل بگذرد. ترس از اینکه در آن فضا خفه بشود و یا گیر بیوفتد، سبب می شود تا وی از فضاهای تنگ دوری کند و در این مواقع به رفتاری برای حفظ امنیت خودش دست می زند. به عنوان مثال پنجره را باز می کند و یا در نزدیکی راه خروج می نشیند. شاید این وضعیت بتواند شرایط را قابل تحملتر کند، اما ترس را کم نخواهد کرد.

زوفوبیا: ترس از حیوانات
کی از متداول ترین نوع فوبیا، ترس از حیوانات است. زوفوبیا یک مفهوم کلی برای ترس از حیوانات است، که خود دارای زیرشاخه هایی است، که آن را بر اساس نوع حیوانات تقسیم بندی می کند. همانند ترس از عنکبوتها، مارها، پرندگان و زنبورها. بیشتر این فوبیا ها در دوران کودکی به وجود آمده اند و معمولا با پایان آن دوران از بین می روند. اما ممکن است برخی از آنها در دوران بزرگسالی باقی بمانند.

برونتو فوبیا: ترس از رعد و برق

کلمه یونانی bronte به معنی رعد است و فرد مبتلا به برونتوفوبیا از رعد و برق می ترسد. حتی اگر بداند که رعد و برق به وی آسیبی نمی رساند، باز هم از بیرون رفتن از خانه اجتناب می کند. این افراد ممکن است خودشان را در خانه مخفی کنند و پشت کاناپه و یا داخل کمد پنهان شوند. ترس بیش از حد نسبت به رعد و برق نیز استرافوبیا نام دارد، ترسی که میان انسان ها و حیوانات مشترک است.

آکروفوبیا: ترس از ارتفاع
فرد مبتلا به این نوع فوبیا به صورت غیرعادی از ارتفاع می ترسد و این ترس به حدی می تواند شدید باشد که فرد حتی با بالا رفتن از پله و یا نردبان دچار حمله عصبی گردد. در برخی موارد، ترس به حدی شدید است که فرد به سختی می تواند از جای خود تکان بخورد. حمله عصبی به حدی می تواند شدید باشد که فرد توانایی پایین آمدن از ارتفاعی را که بالا رفته است را از دست می دهد.

آئروفوبیا: ترس از پرواز
کسی که به آئروفوبیا دچار است از پرواز کردن می ترسد. معمولا این نوع فوبیا زمانی در فرد شروع به نمود می کند که فرد پس از حرکات ناگهانی هواپیما دچار ترس می شود و یا فرد دیگری که دچار حمله عصبی شده است را مشاهده می کند. حتی پس از اینکه آن شرایط پایان یافته است، این ترس می تواند باز با دیدن همان صحنه ها در تلویزیون به وجود فرد بازگردد.

ترس از خون، تزریق یا آسیب دیدگی:عداد زیادی فوبیای در رابطه با خون، تزریق و آسیب دیدگی وجود دارد. هموفوبیا، ترس از خون و تریپانوفیا، ترس از تزریق توسط آمپول است. دسته دیگری از افراد هم نسبت به آسیب دیدگی و یا جراحی های شدید دچار فوبیا هستند. این دسته از فوبیاها ممکن است موجب از هوش رفتن فرد نیز بشود.

ترس های ماوراطبیعی:این دسته از فوبیا ها معمولا بر اساس خرافات شکل می گیرند. به عنوان مثال ترس از عدد ۱۳ (تریسکایدکافوبیا) و یا فکر کردن بیش از حد و ترس از روح (فاسموبیا)، از انواع این دسته از فوبیا محسوب می شوند. همچنین با اینکه وجود خون آشام ها یک افسانه است، افرادی وجود دارند که از خفاش ها می ترسند که ترس آنها چیروپتوفوبیا نام دارد.

دنتو فوبیا: دنتوفوبیا ترس از دندانپزشک یا انواع درمان های دندانپزشکی است. این فوبیا به طور کلی بعد از یک تجربه ناخوشایند در دندانپزشکی در فرد ایجاد می شود.

آراکنو فوبیا: افراد مبتلا به این نوع فوبیا، از عنکبوت می ترسند.

نیکتو فوبیا: این نوع به ترس از شب و تاریکی مرتبط است و معمولا از کودکی آغاز می شود.

علائم فوبیا
از علائم فوبیا میتوان به موارد ذیل اشاره کرد:
تعریق
تنفس غیر طبیعی
ضربان سریع قلب
لرز
گرگرفتگی
احساس خفگی
درد قفسه سینه
 تنگی قفسه سینه
دلشوره
احساس سوزن سوزن شدن
خشکی دهان
سردرگمی و گم گشتگی
حالت تهوع
سرگیجه
سردرد
درمان فوبیا
اگر ترس از مشکلات شدید ایجاد نشود، به سادگی می توان با اجتناب از منبع ترس، آن را کنترل کرد. اما از برخی از ترس ها مانند ترس از پرواز نمی توان اجتناب کرد. در چنین مواردی باید درمان مناسب انجام شود. خبر خوب این است که با استفاده از روش مناسب، بسیاری از ترس ها می توانند درمان شوند.

روانپزشک و یا روانشناس برای درمان فوبیا از رفتار درمانی، داروها، و یا ترکیبی از هر دو استفاده می کنند. کاهش علائم ترس و اضطراب و کمک به بیماران برای مدیریت واکنش های خود در برابر منبع ترس در این بیماری، درمان نامیده می شود.
داروها
داروهای زیر برای درمان فوبیا مناسب هستند:

مسدود کننده های بتا: می توانند به کاهش علائم تپش قلب، و همچنین لرزش اندام ها کمک کنند. عوارض جانبی آن ها عبارتند از:

ناراحتی معده ،خستگی، مشکلات خواب ،سرد شدن انگشتان

داروهای ضد افسردگی (مهارکننده های بازجذب سروتونین): SSRI سطح سروتونین در مغز را بالا برده و منجر به بهبود خلق و خوی می شوند. SSRI ها ممکن است در ابتدا باعث تهوع، مشکلات خواب و سردرد شوند.

داروهای ضدافسردگی سه حلقه (TCA):داروهای ضد افسردگی مانند کلومیپرامین نیز برای کمک به اختلال هراس مفید هستند. عوارض جانبی اولیه آن ها عبارتند از:

خواب آلودگی ،تاری دید، یبوست، مشکلات ادراری، ضربان نامنظم قلب ،خشکی دهان،لرز

مهار کننده های مونوآمین اکسیداز (MAOI):اگر SSRI عمل نکنند ممکن است یک مهار کننده های مونوآمین اکسیداز (MAOI) مانند موکلوبماید برای هراس اجتماعی تجویز شود. عوارض جانبی این داروها عبارتند از:

سرگیجه، ناراحتی معده، بی قراری، سردرد، مشکلات خواب

آرام بخش ها: بنزودیازپین ها به کاهش علائم اضطراب کمک می کنند. بیماران دارای سابقه اعتیاد به الکل نباید آرام بخش مصرف کنند.
رفتار درمانی
رفتار درمانی شناختی: در این روش درمانگر به بیمار یاد می دهد که با روش های مختلفی منشا ترس خود را درک کند. در این حالت مقابله با ترس برای بیمار ساده تر می شود. در روش درمانی شناختی به بیمار آموزش داده می شود که احساسات منفی بر کیفیت زندگی او چه تاثیری می گذارد. در واقع در این روش به فرد آموزش داده می شود که استاد احساسات و افکار خود باشد.

توجه : داروهای معرفی شده صرفا جهت اطلاع بیشتر شما می باشند و بدون تجویز پزشک به هیچ عنوان هیچ دارویی را خودسرانه مصرف نکنید و حتما به پزشک مراجعه نمایید، پزشک به شما داروهای مناسب با شرایط شما را تجویز خواهد کرد.
محقق و مترجم: مریم نعمتی زاده

منبع

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن این پنجره
بستن این پنجره